Padouk

Paduk Afrykański (Pterocarpus soyauxii)

Pochodzenie: Afryka

Nazewnictwo:

  • polskie: paduk afrykański, paduk
  • angielskie: African padouk, barwood, camwood
  • francuskie: padouk d’Afrique, bois corail 
  • niemieckie: Afrikanisches Padouk, Afrikanisches Korallenholz
  • nazwy stosowane w innych krajach: w Angoli- takula, w Gabonie- m’bel, Ebeu, w Kamerunie- ba, corail, epion, w Demokratycznej republice Kongo- boisulu, kisese, w Zairze- ngula, bosulu, wele, w Nigeri- arapka, osun

Dostępność
52mm - KD - LS blokowo cięta - kl. FAS

Występowanie:

Drzewa padukowe występują w naturalnych siedliskach dorzecza rzeki Kongo. Zwykle rosną w niewielkich grupach przedzielonych innymi gatunkami drzew lasu deszczowego. Drewno padukowe eksportowane jest przez kilka krajów afrykańskich: Angolę, Republikę Środkowoafrykańską, demokratyczna republikę Konga, Gabon, Nigerię, Zair i Kamerun.

Pokrój drzewa:

Drzewa te osiągają wysokość 30-40 metrów i średnice pnia 0,6-1,2 m. Pnie zwykle proste o cylindrycznym kształcie, są pozbawione gałęzi do wysokości 10-20 m.

Typ struktury:

rozpierzchłonaczyniowa- naczynia występują pojedynczo lub w zgrupowaniach po 2-3, dobrze widoczne gołym okiem.

Biel:

o szerokości nawet do 15 cm. Drewno bielu ma kolor zbliżony do białego, później nieco ciemnieje przybierając szarawy lub żółtobrązowy odcień.

Twardziel:

Świeże drewno twardzielowe tuż po przetarciu ma kolor jasnoczerwony lub różowo-koralowy, który silnie ciemnieje do barwy purpurowo- brązowej.

Zapach:

Przez długi czas utrzymuje charakterystyczny waniliowo-migdałowy zapach.

Rysunek:

Twardziel na przekroju stycznym i promieniowym zwykle wzbogacają, biegnące wzdłużnie ciemniejsze (czasem prawie czarne) wąskie, pastelowe pasma o szerokości kilku milimetrów. Uzupełnieniem rysunku jest regularny, drobny wzór tworzony przez ułożone piętrowo promienie łykodrzewne oraz rowki dużych naczyń. Przyrosty roczne są prawie nie rozróżnialne. Na przekroju poprzecznym delikatnie zarysowane granice przyrostów rocznych „gubią się”  wśród wielu współśrodkowych okręgów tworzonych przez miękisz pasmowy. Zleżałe drewno często pokrywa się białawym nalotem.   

Typowe Wady:

Skręt włókien. 

Właściwości fizyczne drewna Padouk:

Oprócz zastosowań typowych dla drewna, paduk jest używany w medycynie oraz niektórych obrzędach rdzennej ludności afrykańskiej. Czerwone drewno jest obowiązkowo używane przez kobiety z niektórych plemion w Kamerunie w uroczystościach związanych z narodzinami i zamążpójściem. Stanowi on cenny amulet odpędzający złe duchy i zapewniający dobrobyt.

Właściwości mechaniczne drewna Padouk:

Z wysoką gęstością drewna związane są wysokie właściwości mechaniczne. Przykładowo średnia wytrzymałość na ściskanie wynosi ok. 75 MPa, a wytrzymałość na zginanie statyczne aż 134 MPa. Drewno to charakteryzuje się średnim modułem sprężystości 13,5 GPa oraz dość wysoką twardością. 

Trwałość:

Naturalna trwałość twardzieli wobec grzybów wynosi jeden- co oznacza drewno bardzo trwałe. Podobnie w przypadku termitów , drewno to, według wspomnianej normy , ma najwyższą trwałość. Twardziel niezabezpieczona żadnymi środkami impregnacyjnymi może pracować w kontakcie z gruntem nawet ponad 25 lat, również w warunkach klimatu tropikalnego. Trwałość tą można zwiększyć przez impregnację. Należy ono do dość łatwego w nasycaniu środkami ochronnymi. Biel jest nietrwały i w wielu zastosowaniach stanowi odpad.  

Suszenie:

Suszy się dobrze, nie sprawiając problemów.  

Obróbka:

Łatwe w obróbce, ale ze względu na znaczną gęstość wymaga twardych narzędzi, np. z ostrzami z węglików spiekanych. Powierzchnia struganego drewna ma naturalny połysk. Podczas piłowania, strugania, wiercenia lub szlifowania drewno wydziela przyjemny, migdałowy zapach.

Szlifowanie:

Drewno to dobrze się szlifuje i poleruje, powstający pył może powodować podrażniania błon śluzowych i skóry oraz problemy dermatologiczne. Pył powstający w czasie szlifowania barwi ściany, a nawet kamienne płytki.

Łączenie:

Przebieg utwardzania wielu klejów syntetycznych jest uzależniony od wartości pH. Klejenie wyjątkowo kwaśnego drewna padukowego żywicami mocznikowymi lub fenolowymi wymaga zmniejszenia dodatku utwardzacza. Przy łączeniu za pomocą wkrętów i gwoździ wymaga uprzedniego nawiercania. Nie zaleca się stosowania łączników zawierających żelazo z uwagi na niebezpieczeństwo korozji i pojawienia się atramentowych zabarwień.

Wykończenie:

Właściwie przygotowana powierzchnia dobrze przyjmuje środki malarsko lakiernicze. Niskie pH drewna padukowego może utrudniać zestalanie się niektórych powłok malarsko-lakierniczych. Dlatego zaleca się wykonywanie prób z nowymi środkami przed przystąpieniem do właściwego malowania. Ze względu na duże ilości barwników należy stosować izolujące lakiery podkładowe.

Zastosowanie:

Z drewna padukowego dostępne są deski podłogowe, deszczułki posadzkowe oraz elementy warstwowe. W tych ostatnich drewno padukowe stanowi tylko górną warstwę, widocznej na powierzchni licowej podłogi, czyli decydująca o jej walorach estetycznych i użytkowych. Drewno to stosowane jest głównie na podłogi o wyrazistych, kontrastujących barwach w nowoczesnych wnętrzach. Nadaje się do pomieszczeń o średnim natężeniu ruchu.

Inne zastosowania- drewno padukowe wykorzystuje się do produkcji mebli i wyrobów artystycznych. Ze względu na dobra charakterystykę wytrzymałościową i dużą naturalna trwałość paduk jest używany na elementy konstrukcyjne budowli lądowych i wodnych, np. mostów, jak również jest stosowany w szkutnictwie. Dzięki atrakcyjnej barwie często stanowi materiał wyposażenia wnętrz. Drewno to jest stosowane do wyrobu instrumentów muzycznych, narzędzi rolniczych i łodzi, a także do wykonywania niewielkich przedmiotów użytkowych i artystycznych: zabawek, ramek, szkatułek, trzonków narzędzi, ozdób.  

 

Gatunki podobne:

Oprócz opisywanego gatunku drewna w obrocie handlowym pod nazwą paduk sprzedawane są również i inne gatunki, głównie z południowo- wschodniej Azji. Należą do nich miedzy innymi: Andaman padouk, Burma padouk, Angola padouk, Narra Padouk.

Uwagi:

Pył powstający przy obróbce może spowodować podrażnienia błon śluzowych i skóry oraz problemy dermatologiczne. Wyjątkowo niskie pH drewna wpływa na powolne utwardzanie niektórych klejów i powłok lakierniczych. Drewno silnie ciemnieje.

Ciekawostki:

Oprócz zastosowań typowych dla drewna, paduk jest używany w medycynie oraz niektórych obrzędach rdzennej ludności afrykańskiej. Czerwone drewno jest obowiązkowo używane przez kobiety z niektórych plemion w Kamerunie w uroczystościach związanych z narodzinami i zamążpójściem. Stanowi on cenny amulet odpędzający złe duchy i zapewniający dobrobyt.

  • Właściwości mechaniczne: Padouk jest twardym i ciężkim drewnem. Słój jest raczej prosty a struktura zwięzła.
  • Moduł sprężystości: 20,2 GPa
  • Skurcz styczny: 7,9%
  • Skurcz promieniowy: 5,5%
  • Ciężar właściwy: 790 kg/m3 (12%)
  • Trwałość: gatunek odporny na destrukcyjne działanie grzybów
  • Szkodniki drewna suchego: odporny – ryzyko ograniczone do penetracji bieli
  • Zabezpieczenia: klasa 2 – średnio przyjmujący
  • Dodatkowo: odporny na kontakt z gruntem, świeżą wodą, lub dużą wilgocią, naturalnie odporny na warunki zewnętrzne; niektóre źródła podają odporność na kontakt ze słoną wodą